خليفه سوم را فراموش كرده قتله خليفه را تعقيب نكرد . پس از جنگ صفين ، « جنگ نهروان » درگرفت . در اين جنگ جمعى از مردم كه در ميان شان صحابى نيز يافت مىشد در اثر تحريكات معاويه در جنگ صفين به على عليه السلام شوريدند و در بلاد اسلامى به آشوب‌گرى پرداخته هر جا از طرفداران على عليه السلام مىيافتند مىكشتند حتى شكم زنان آبستن را پاره كرده جنين‌ها را بيرون آورده سر مىبريدند . « 1 » على عليه السلام اين غائله را نيز خوابانيد ولى پس از چندى در مسجد كوفه در سر نماز به‌دست برخى از اين خوارج شهيد شد . بهره‌اى كه شيعه از خلافت پنج‌ساله على عليه السلام برداشت على عليه السلام در خلافت چهارسال و نه ماهه خود اگر چه نتوانست اوضاع درهم ريخته اسلامى را كاملًا به حال اولى كه داشت برگرداند ولى از سه جهت عمده موفقيت حاصل كرد : 1 . به واسطه سيرت عادله خود ، قيافه جذاب سيرت پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله را به مردم - خاصه به نسل جديد - نشان داد ، وى در برابر شوكت كسرايى و قيصرى معاويه در زىِّ فقرا و مانند يكى از بينواترين مردم زندگى مىكرد ، وى هرگز دوستان و خويشاوندان وخاندان خود را بر ديگران مقدم نداشت و توان‌گرى را به گدايى و نيرومندى را به ناتوانى ترجيح نداد . 2 . با آن‌همه گرفتارىهاى طاقت فرسا و سرگرم كننده ، ذخاير گران‌بهايى از معارف الهى و علوم حقه اسلامى را ميان مردم به يادگار گذاشت . مخالفين على عليه السلام مىگويند : وى مرد شجاعت بود نه مرد سياست ، زيرا او

--> ( 1 ) . مروج الذهب ، ج 2 ، ص 415